Bước ngoặt từ thực tiễn và yêu cầu phát triển mới 

Chiều ngày 17/4/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến cho dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. 

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt, khi các xu hướng toàn cầu như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon ngày càng tác động mạnh đến thương mại quốc tế. Điều này vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra thách thức lớn. 

Đặc biệt, bám sát tinh thần Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, phát triển kinh tế, xã hội phải đi đôi với bảo vệ môi trường, coi môi trường là trung tâm của mọi sự phát triển 

Dự thảo Luật lần này được xây dựng theo hướng chỉ quy định khung và nguyên tắc, tạo sự chủ động cho Chính phủ và các địa phương trong thực thi. Có 5 mũi nhọn chiến lược được tập trung:

1. Cải cách hành chính và phân cấp mạnh mẽ 

Đơn giản hóa các thủ tục như Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và Giấy phép môi trường nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Đi kèm với đó là cơ chế hậu kiểm, giám sát chặt chẽ và phân định rõ trách nhiệm từng cấp.

2. Đổi mới tư duy về chất thải  

Chuyển đổi từ "xử lý chất thải" sang coi chất thải là "tài nguyên". Đây là nền tảng để phát triển ngành công nghiệp môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

3. Tiên phong chuyển đổi số

Thiết lập hệ sinh thái dữ liệu môi trường công khai, đồng bộ, phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý và nhu cầu của cộng đồng doanh nghiệp.

4. Chuyển từ "bị động" sang "chủ động" 

Nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và kiểm soát nguồn thải ngay từ đầu, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra nhanh chóng. 

5. Vận hành công cụ kinh tế

Hoàn thiện cơ chế thị trường, trọng tâm là thị trường carbon, tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ và nâng cao sức cạnh tranh.

Cải cách ĐTM và Giấy phép môi trường: Tháo gỡ "nút thắt" cho doanh nghiệp 

Một trong những điểm sáng của dự thảo là việc cải cách mạnh mẽ công cụ ĐTM. Mục tiêu là cải thiện môi trường đầu tư nhưng vẫn kiểm soát trọng tâm các dự án có nguy cơ ô nhiễm cao.

Cắt giảm đối tượng ĐTM: Dự kiến có trên 90% tổng số dự án đầu tư sẽ chỉ cần thực hiện thủ tục Đăng ký môi trường thay vì phải lập báo cáo ĐTM phức tạp.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Bãi bỏ quy định vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải sau khi cấp phép nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Trao quyền và trách nhiệm: Doanh nghiệp được chủ động vận hành nhưng phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về việc đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật trước khi xả thải.

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm nhà sản xuất (EPR) 

Để hiện thực hóa mục tiêu coi chất thải là tài nguyên, dự thảo Luật bổ sung các quy định cụ thể về việc sử dụng trực tiếp chất thải làm nguyên liệu, nhiên liệu cho sản xuất.

Về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), dự thảo đề xuất thay thế việc đóng góp tài chính bằng thuế bảo vệ môi trường đối với bao bì không tái chế được. Đồng thời, khuyến khích các hình thức tái chế thực tế để hình thành hệ thống thu gom, tái chế bài bản tại Việt Nam.