Giá trị cốt lõi của nghị định

Trước khi Nghị định 112 ra đời, các dự án giảm phát thải tại Việt Nam - từ năng lượng tái tạo, hiệu quả năng lượng trong tòa nhà, đến bảo vệ rừng và canh tác phát thải thấp - không có cơ sở pháp lý để chuyển giao tín chỉ carbon cho đối tác quốc tế một cách hợp lệ. Kết quả là nhiều dự án có giá trị thực sự bị mắc kẹt: nhà đầu tư nước ngoài muốn mua, nhưng không có khung pháp lý để thực hiện. Dòng tài chính khí hậu quốc tế vì vậy chưa thể chảy vào đúng chỗ cần.

Nghị định 112 giải quyết trực tiếp điểm nghẽn này. Văn bản quy định ba cơ chế để trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon: hợp tác song phương theo Điều 6.2 của Thỏa thuận Paris, cơ chế đa phương theo Điều 6.4, và các tiêu chuẩn carbon độc lập được quốc tế công nhận như Verra (VCS) hay Gold Standard. Doanh nghiệp giờ đây có thể lựa chọn con đường phù hợp nhất với quy mô dự án và đối tác của mình - thay vì hoạt động trong vùng xám pháp lý như trước.

Hai tiêu chuẩn carbon quốc tế Verra (VCS) và Gold Standard nằm trong cơ chế thứ ba của Nghị định 112/2026.

Quan trọng hơn, Nghị định xác lập nguyên tắc vừa mở cửa vừa bảo vệ lợi ích quốc gia. Với nhóm công nghệ giảm phát thải mới, chi phí cao, chưa được triển khai rộng rãi tại Việt Nam, tỷ lệ tín chỉ được phép chuyển giao ra nước ngoài lên đến 90% - tín hiệu rõ ràng rằng Chính phủ ưu tiên thu hút đầu tư và công nghệ tiên tiến. Với nhóm công nghệ đã triển khai và cần thêm hỗ trợ tài chính, tỷ lệ này là 50% - phần còn lại được giữ để Việt Nam tính vào cam kết giảm phát thải quốc gia (NDC), đảm bảo không bán hết "thành quả xanh" trước khi thực hiện xong nghĩa vụ khí hậu. Đây là thiết kế chính sách có tính toán, không phải rào cản.

Quy trình đăng ký: Cần biết gì trước khi bắt đầu

Nghị định 112 không vận hành theo cơ chế "đăng ký rồi giao dịch tự do". Toàn bộ quy trình đều có sự giám sát nhà nước theo từng bước, với yêu cầu minh bạch cao.

• Bước 1 - Xác định cơ chế: Dự án phải thuộc một trong ba cơ chế: (i) Điều 6.2 - hợp tác song phương giữa Việt Nam và quốc gia đối tác; (ii) Điều 6.4 - cơ chế đa phương do Ban Giám sát Điều 6.4/UNFCCC quản lý; (iii) Tiêu chuẩn carbon độc lập ngoài khuôn khổ Thỏa thuận Paris.
• Bước 2 - Phát triển dự án: Dự án phải đáp ứng tính bổ sung (giảm phát thải vượt mức yêu cầu pháp luật hiện hành) và tính bền vững (tiếp tục tạo kết quả sau giai đoạn tạo tín chỉ). Hệ thống MRV và tổ chức kiểm định độc lập là bắt buộc.
• Bước 3 - Cấp tín chỉ: Tín chỉ được cấp bởi cơ chế quốc tế hoặc tổ chức có thẩm quyền tương ứng. Tín chỉ đã bị thu hồi hoặc hết hiệu lực không được chuyển giao.
• Bước 4 - Xin chấp thuận chuyển giao quốc tế: Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp văn bản chấp thuận, chỉ sau khi tín chỉ đã được cấp và có ý kiến cơ quan liên quan. Nếu giao dịch gắn NDC (Điều 6.2/6.4), Bộ thực hiện điều chỉnh tương ứng (Corresponding Adjustment).
• Bước 5 - Ghi nhận trên Hệ thống đăng ký quốc gia: Mọi giao dịch phải được ghi nhận trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon, theo Thông tư 11/2026/TT-BNNMT - bao gồm cấp mã số duy nhất và kiểm soát tính hai lần.

Giá Trị Tiềm Năng Cho Doanh Nghiệp

1. Nguồn doanh thu mới từ tài sản hiện có. Nhiều doanh nghiệp đang vận hành các hệ thống tiết kiệm năng lượng, sản xuất điện tái tạo, hoặc quản lý chất thải - nhưng chưa từng nghĩ đến việc "thu hoạch" giá trị carbon từ những hoạt động này. Với khung pháp lý từ Nghị định 112, các hoạt động đó có thể được chuyển đổi thành tín chỉ carbon có giá trị và giao dịch hợp lệ với đối tác quốc tế.

2. Tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư nước ngoài. Các tập đoàn đa quốc gia và quỹ đầu tư ESG ngày càng yêu cầu danh mục đầu tư của mình phải có chiến lược giảm phát thải đo lường được. Doanh nghiệp Việt Nam sở hữu tín chỉ carbon hợp lệ - có nguồn gốc rõ ràng, được nhà nước chứng nhận - sẽ có lợi thế đàm phán đáng kể khi tiếp cận vốn ngoại hoặc tham gia chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.

3. Lợi thế trong báo cáo ESG và tiếp cận tín dụng xanh. Các framework báo cáo quốc tế như GRESB, GRI, và TCFD đang dần yêu cầu doanh nghiệp chứng minh hành động khí hậu thực chất, không chỉ cam kết trên giấy. Tín chỉ carbon từ dự án trong nước - được chứng nhận theo Nghị định 112 - có giá trị pháp lý cao hơn đáng kể trong hồ sơ ESG so với các hình thức bù trừ phi chính thức trước đây. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận Sustainability-Linked Loan (SLL), green bond, và các công cụ tài chính xanh ưu đãi.

4. Cơ hội đầu tiên - mô hình đường cong học hỏi. Thị trường carbon Việt Nam còn rất mới. Doanh nghiệp xây dựng năng lực kỹ thuật, phát triển dự án đủ tiêu chuẩn, và thiết lập quan hệ với đối tác quốc tế từ giai đoạn này sẽ có lợi thế cạnh tranh bền vững - cả về tín chỉ sẵn sàng giao dịch lẫn uy tín trên thị trường khi sàn carbon nội địa vận hành chính thức từ năm 2029.

Các doanh nghiệp bắt đầu từ đâu ?

Nghị định 112 mở ra cơ hội - nhưng để tận dụng được, doanh nghiệp cần trả lời ba câu hỏi thực tiễn:

Hoạt động nào trong danh mục tài sản hiện tại có tiềm năng tạo tín chỉ carbon?

Phương pháp luận nào phù hợp và đáp ứng được yêu cầu MRV?

Cơ chế nào - Điều 6.2, 6.4, hay tiêu chuẩn độc lập - mang lại giá trị tốt nhất cho từng loại dự án cụ thể?

Đây không phải những câu hỏi có câu trả lời đơn giản. Nhưng chúng hoàn toàn có thể được trả lời - với sự chuẩn bị đúng và đối tác tư vấn phù hợp.

ARDOR Green là đơn vị tư vấn ESG và công trình xanh với kinh nghiệm thực tiễn trong việc giúp doanh nghiệp và chủ đầu tư đạt được giá trị ESG có thể đo lường được trong danh mục tài sản - từ chứng nhận công trình xanh (LEED, LOTUS, EDGE) đến xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp với chuẩn quốc tế. Với am hiểu sâu về thị trường carbon và yêu cầu của nhà đầu tư nước ngoài, ARDOR Green đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc xác định cơ hội tín chỉ carbon, chuẩn bị hồ sơ đáp ứng chuẩn bền vững quốc tế, đem lại nhiều cơ hội đón dòng tiền từ các nhà đầu tư.

Liên hệ ARDOR Green để được tư vấn chiến lược carbon và ESG roadmap phù hợp với doanh nghiệp của bạn.

Nguồn tham khảo: Nghị định 112/2026/NĐ-CP (1/4/2026); VnEconomy - Hằng Anh (12/5/2026); Quyết định 232/QĐ-TTg (24/1/2025); jcm.go.jp; ICAP Vietnam Carbon Market Profile (2025).