Tài chính xanh tại Việt Nam đang được định hình bởi những công cụ nào?

Bốn công cụ chính hiện tạo nên khung liên kết giữa công trình, yêu cầu môi trường, kiểm kê khí nhà kính và khả năng tiếp cận vốn xanh.

Điểm chung của bốn công cụ này là tất cả các lộ trình hướng tới vốn xanh đều kết  cần được chứng minh. Mức tiêu thụ năng lượng, lượng phát thải, hiệu quả sử dụng nước hay tỷ lệ vật liệu đáp ứng tiêu chí chỉ có giá trị khi dữ liệu được thu thập nhất quán và có thể kiểm tra.

VIFC-DN đã công bố điều gì?

fdaf

Figure 1: Diễn đàn Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng 2026, tập trung thảo luận về khung pháp lý, các lĩnh vực ưu tiên và những cơ hội đầu tư mới. Ảnh: chinhphu.vn/NA

Tại diễn đàn ngày 18/09/2026 do Cơ quan Trung tâm tài chính Quốc tế Việt Nam Đà Nẵng (VIFC-DN) phối hợp với Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc (ACCA) tổ chức, các nội dung trọng tâm gồm khung pháp lý, lĩnh vực ưu tiên và cơ hội đầu tư. Tài chính xanh, ESG, thị trường tín chỉ carbon và các sản phẩm tài chính bền vững được xác định là những hướng phát triển đáng chú ý.

Lãnh đạo Đà Nẵng mô tả trung tâm như một nền tảng kết nối dòng vốn quốc tế với cơ hội đầu tư tại Việt Nam. Đại diện Cơ quan điều hành VIFC-DN nhấn mạnh bốn điều kiện: môi trường pháp lý minh bạch, phối hợp giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, khả năng tiếp cận của ngân hàng và nhà đầu tư, cùng hạ tầng số. Biên bản ghi nhớ giữa VIFC-DN và ACCA cũng được ký tại sự kiện.

Những nội dung này phản ánh giai đoạn xây dựng thể chế và hạ tầng thị trường, chưa phải giai đoạn phân phối một sản phẩm cho vay cụ thể. Tuy nhiên, đây là thời điểm phù hợp để dự án chuẩn hóa dữ liệu vì các sản phẩm tương lai nhiều khả năng sẽ dựa trên cùng logic phân loại và xác minh đang áp dụng cho tín dụng xanh hiện nay.

Khi nào một dự án được xem là xanh theo pháp luật Việt Nam?

Quyết định 21/2025/QĐ-TTg, ký ngày 04/07/2025 và có hiệu lực từ 22/08/2025, thiết lập Danh mục phân loại xanh có tính ràng buộc pháp lý. Một dự án phải vượt qua hai nhóm yêu cầu.

Thứ nhất là hồ sơ môi trường. Dự án cần có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường, trừ trường hợp được miễn theo quy định.

Thứ hai là tiêu chí theo ngành, lĩnh vực. Dự án phải thuộc một trong 45 ngành, lĩnh vực trong Phụ lục I và đáp ứng tiêu chí môi trường tương ứng. Với lĩnh vực xây dựng, các tiêu chí tập trung vào vật liệu thân thiện với môi trường, thiết kế và vận hành hiệu quả năng lượng, quản lý nước và chất thải, cùng hệ thống giám sát phù hợp với các chuẩn mực quốc tế như ISO 14001.

Xác minh dự án xanh: dữ liệu phải có người chịu trách nhiệm

Chủ dự án có thể đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận hoặc sử dụng tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng các chuẩn như TCVN ISO/IEC 17029:2020, ISO/IEC 17029:2019 hoặc ISAE 3000. Đơn vị xác minh chịu trách nhiệm pháp lý đối với kết luận của mình.

Bản chất của ISO/IEC 17029 là đánh giá sự phù hợp của một tuyên bố. Nói cách khác, có một tổ chức đặt tên tuổi và trách nhiệm của họ phía sau các số liệu mà dự án công bố. Nếu dự án không thể cung cấp dữ liệu, đơn vị xác minh cũng không có cơ sở để ký xác nhận.

Chứng chỉ xanh có thay thế xác nhận theo danh mục phân loại xanh không?

Giá trị thực tế của chứng nhận công trình xanh nằm ở bộ hồ sơ bằng chứng. Một dự án đã theo LEED, LOTUS hoặc EDGE thường có sẵn mô hình năng lượng, hồ sơ chạy thử và nghiệm thu, tài liệu vật liệu, bản vẽ hoàn công và dữ liệu vận hành theo cấu trúc có thể kiểm tra. Điều này giúp quá trình xác minh nhanh hơn, giảm chi phí thu thập lại thông tin, nhưng chưa thay thế hai nhóm yêu cầu pháp lý nêu trên