Trong bối cảnh chuyển đổi xanh toàn cầu, các trường đại học ngày càng được kỳ vọng đóng vai trò tiên phong trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Mô hình "đại học xanh" (green university) đang dần trở thành xu hướng, với định hướng toàn diện không chỉ ở cảnh quan cây xanh, mà còn ở thiết kế hạ tầng, vận hành, chương trình đào tạo và triết lý giáo dục.

Toàn cảnh khuôn viên của BUV. Ảnh: BUV

Xanh hóa không chỉ là trồng cây

Khác với cách hiểu đơn giản, đại học xanh là mô hình tích hợp các yếu tố thân thiện môi trường vào mọi khía cạnh: từ lựa chọn vật liệu xây dựng bền vững, thiết kế kiến trúc tối ưu năng lượng, quản lý chất thải và nguồn nước hiệu quả, đến tích hợp giáo dục môi trường vào chương trình giảng dạy. Mục tiêu là tạo nên một môi trường học tập truyền cảm hứng, giúp sinh viên phát triển tư duy bền vững và hành động có trách nhiệm với thiên nhiên.

Tác động tích cực của mô hình này lan rộng ra ngoài khuôn viên. Sinh viên sống trong môi trường xanh sẽ hình thành thói quen tiêu dùng và lối sống có trách nhiệm – một hành trang quan trọng để thích ứng với tương lai bền vững.

Kinh nghiệm từ thế giới

Nhiều trường đại học quốc tế đã mạnh tay đầu tư cho quá trình xanh hóa.

• Stanford (Mỹ) sử dụng 100% điện tái tạo từ năm 2022, giảm 80% khí thải nhà kính, hướng tới trung hòa carbon vào năm 2050.

• Oxford (Anh) đầu tư 200 triệu bảng Anh vào Quỹ Bền vững, đặt mục tiêu net zero vào 2035.

• NUS (Singapore) xây cụm công trình net-zero, lập trung tâm NUS Cities nghiên cứu đô thị bền vững.

• Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đi đầu từ năm 1998, với hơn 57% diện tích cây xanh trong khuôn viên.

Việt Nam: Tiềm năng lớn, thách thức không nhỏ

Tại Việt Nam, mô hình đại học xanh vẫn còn hạn chế. Theo IFC – thành viên Ngân hàng Thế giới, rào cản lớn nhất là chi phí đầu tư ban đầu, cùng với thiếu nhận thức và cơ chế hỗ trợ. Dù vậy, theo đơn vị tư vấn ARDOR Green, nếu công trình được thiết kế tối ưu từ đầu, chi phí phát sinh cho các giải pháp xanh chỉ chiếm khoảng 1% tổng mức đầu tư. Điểm nghẽn chủ yếu nằm ở thiếu chuyên môn và thiếu chính sách khuyến khích phù hợp.

BUV – Hình mẫu đại học xanh tại Việt Nam

Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) là đơn vị tiên phong hiện thực hóa mô hình xanh toàn diện tại Việt Nam. Ngay từ khâu thiết kế, trường đã hợp tác với ARDOR Green để tích hợp các yếu tố xanh như:

• Thông gió tự nhiên

• Điều hòa hiệu suất cao

• Vật liệu bền vững

• Thiết kế thụ động giúp tiết kiệm năng lượng

BUV hiện là trường đại học đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam đạt chứng nhận EDGE Nâng cao cho cả hai giai đoạn xây dựng, với mức tiết kiệm năng lượng tại chỗ từ 40% trở lên so với công trình thông thường.

Ngoài hạ tầng xanh, BUV còn chú trọng thiết kế thân thiện với người khuyết tật, đảm bảo khả năng tiếp cận cho mọi sinh viên. Trường đặt mục tiêu lắp đặt hệ thống điện mặt trời vào năm 2026 và hướng tới trung hòa carbon trong tương lai gần.

BUV xanh hóa trường đại học ở cả cơ sở vật chất và tinh thần, trách nhiệm cho sinh viên qua triết lý giáo dục. Ảnh: BUV

Xanh từ tư duy đến hành động

Không chỉ dừng ở cơ sở vật chất, BUV còn xây dựng triết lý giáo dục xanh. Các học phần về đạo đức doanh nghiệp, phát triển bền vững và du lịch có trách nhiệm giúp sinh viên nâng cao nhận thức môi trường. Thông qua chương trình PSG (Nâng cao năng lực và kỹ năng xã hội), sinh viên được khuyến khích tham gia các hoạt động vì môi trường và cộng đồng.

Theo đại diện IFC, mô hình xanh của BUV giúp tiết kiệm hàng triệu kWh điện, hàng nghìn m³ nước và giảm 112.000 tấn CO₂ mỗi năm – một con số ấn tượng chứng minh hiệu quả của chiến lược bền vững.

BUV đề cao yêu cầu về xanh hóa từ ngày đầu xây dựng. Ảnh: BUV

Hướng đi tất yếu của giáo dục đại học

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành chuẩn mực toàn cầu, BUV đã khẳng định vai trò tiên phong trong việc tích hợp phát triển bền vững vào giáo dục. Mô hình này không chỉ mang lại giá trị cho môi trường, mà còn góp phần xây dựng thế hệ công dân toàn cầu có trách nhiệm – sẵn sàng đối mặt với thách thức tương lai.